السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
389
تفسير الميزان ( فارسي )
همچنين بعد از اينكه عرض كرد : پروردگارا اينك من ذريه خود را در بيابانى لم يزرع در كنار بيت الحرام تو سكونت دادم ، غرض خود را از اين گفتار اين طور بيان نمود : پروردگارا براى اينكه نماز به پا دارند . و نيز بعد از آنكه درخواست كرد : دلهايى را از مردم بسوى آنان معطوف بدار و از ميوه ها روزيشان فرما ، دنبالش غرض خود را چنين شرح داد : شايد كه آنان تو را شكرگزارند . ادب ديگرى كه در كلام خود رعايت كرده اين است كه در رديف هر حاجتى كه خواسته اسمى از اسماء حسناى خدا را از قبيل « غفور » و « رحيم » ، « سميع الدعاء » به مناسبت آن حاجت ذكر كرده و اسم شريف « رب » را در تمامى آن حوائج تكرار نموده ، چون ربوبيت خدا واسطه ارتباط بنده با خداى خود و فتح باب در هر دعا است . ادب ديگر اينكه عرض كرد : و هر كس نافرمانيم كند بدرستى تو بخشنده و مهربانى ، و نفرين به جان آنان نكرد ، بلكه بعد از ذكر اسمشان دو تا از اسماء اللَّه را كه واسطه مشمول نعمت سعادت بر هر انسانى است يعنى اسم « غفور » و « رحيم » را ذكر نمود ، چون دوستدار نجات امت خود و گسترش جود پروردگار خود بود . يكى ديگر از ادعيه انبياء ( ع ) دعائى است كه خداوند از ابراهيم خليل و فرزندش اسماعيل ( ع ) مشتركا نقل كرده و فرموده : « وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْراهِيمُ الْقَواعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْماعِيلُ رَبَّنا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ . رَبَّنا وَاجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَأَرِنا مَناسِكَنا وَتُبْ عَلَيْنا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ . رَبَّنا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ » « 1 » . اين دعائى است كه آن دو بزرگوار در موقع ساختن كعبه كردهاند و در آن نيز همان ادبى است كه در كلام قبلى خود به كار بردهاند . يكى ديگر دعائى است كه خداى تعالى از خصوص اسماعيل ( ع ) در قصه
--> ( 1 ) به ياد آر زمانى را كه ابراهيم و اسماعيل در حالى كه پايه هاى خانه را بالا مىبردند گفتند : اى پروردگار ما ! اين خدمت را از ما قبول فرما ، بدرستى تو شنوا و دانايى ، و اى پروردگار ما ! ما را دو نفر از تسليم شدگان به خودت قرار ده و از ذريه ما نيز امتى را مسلمان و تسليم خود كن و دستور مناسك و طريقه عبادت ما را به ما نشان ده و بر ما ببخشاى بدرستى كه تو تواب و رحيمى ، و اى پروردگار ما مبعوث فرما در ميان آنان رسولى را از خود آنان تا بر آنان از آيات تو بخواند و ايشان را تربيت و تزكيه كند بدرستى كه تو خود عزيز و حكيمى . سوره بقره آيه 129 .